Habeş Kedisi
Antik Mısır tapınaklarındaki kedi heykellerinden fırlamış gibi görünen zarif yapısı, badem gözleri ve tükenmek bilmeyen enerjisiyle Habeş kedisi (Abyssinian), kedi dünyasının “süper modeli” olarak bilinir. İnanılmaz zeki, atletik ve her an maceraya hazır olan bu minyatür pumaya ayak uydurabilecek enerjik aileler için harika bir dosttur.
Habeş Kedisi’nin Tarihi
Habeş kedisi (Abyssinian), bilinen en eski kedi ırklarından biridir. Irkın adı, 1860’larda gerçekleşen Abyssinia (günümüzdeki Etiyopya) Savaşı sonrasında İngiliz askerleri tarafından İngiltere’ye getirildiklerine dair yaygın inançtan gelir. “Zula” adlı bir dişi kedinin, bu ırkın Avrupa’daki ilk temsilcisi olduğu ve 1871 yılında Kristal Palas’ta düzenlenen bir kedi şovunda sergilendiği bilinmektedir.
Ancak modern genetik araştırmalar, bu büyüleyici kedilerin kökeninin Etiyopya’dan ziyade, Hint Okyanusu kıyılarına ve Güneydoğu Asya’nın bir bölümüne dayandığını göstermektedir. Hindistan’dan Avrupa’ya ticaret yapan gemilerle geldikleri ve eşsiz post renklerinin (ticked tabby) bu bölgelerdeki yabani kedilerden miras kaldığı düşünülmektedir. Yine de fiziksel olarak Antik Mısır duvar resimlerindeki zarif kedilere (Bastet heykelleri) inanılmaz derecede benzemeleri, onlara her zaman efsanevi ve mistik bir hava katmıştır.
19. yüzyılın sonlarında İngiltere’de standartlaştırılan ırk, 20. yüzyılın başlarında Kuzey Amerika’ya ihraç edilmiş ve burada daha da geliştirilmiştir. İki Dünya Savaşı sırasında İngiltere’deki popülasyonu neredeyse tükenme noktasına gelse de, Amerika’daki Habeş kedileri sayesinde ırk kurtarılmış ve günümüzde dünyanın en popüler, enerjik kısa tüylü kedi ırklarından biri haline gelmiştir.
Öne Çıkan Fiziksel Özellikleri
Gövde Yapısı ve Kürk Özellikleri
Habeş kedisinin vücudu ne çok iri ve hantal ne de çok sıska bir yapıdadır; tam anlamıyla kaslı, esnek ve akrobatik bir formdadır. İnce uzun bacakları ve narin patileri sayesinde adeta parmak uçlarında yürüyormuş gibi bir zarafet sergilerler. Kafaları hafifçe kama şeklindedir, gözleri badem formunda olup altın sarısı, yeşil, ela veya bakır renklerinde, oldukça parlak ve canlı bakışlara sahiptir. Kulakları başlarına kıyasla büyüktür, daima dik ve dinlemededir (genellikle uçlarında tıpkı bir vaşak gibi ufak tüy püskülleri bulunur).
Onları en benzersiz kılan şey kürkleridir. “Ticked” veya “Agouti” olarak bilinen bu tüy yapısında, kedinin vücudundaki her bir tüy telinin üzerinde açık ve koyu renkli bantlar bulunur. Kök açık renkliyken tüyün ucuna doğru renkler koyulaşır ve katmanlaşır. Bu durum onlara yaban kedisi, tavşan veya puma benzeri muazzam bir “vahşi” görünüm kazandırır. En bilinen rengi “Ruddy” (Kızıl kahve/Pas rengi) olmakla birlikte; Sorrel (Tarçın), Blue (Mavi/Gri) ve Fawn (Açık sütlü kahve) renkleri de resmi olarak kabul edilmektedir.
Habeş Kedisi Genel Özellikleri
Bu hiperaktif dostumuzun ne kadar zeki, oyuncu veya bakımının ne kadar kolay olduğunu merak ediyorsanız aşağıdaki özet size fikir verecektir.
| Özellik | Az | Orta | Çok |
|---|---|---|---|
| Aileye Karşı Şefkat | |||
| Çocuklarla İletişim | |||
| Diğer Kedilerle İletişim | |||
| Tüy Dökme Oranı | |||
| Saldırganlık | |||
| Oyunculuk | |||
| Bağımsızlık | |||
| Uysallık | |||
| Zeka Seviyesi | |||
| Enerji Seviyesi | |||
| Miyavlama Eğilimi | |||
| Zihinsel Meşguliyet İhtiyacı | |||
| Bakım İhtiyacı | |||
| Fiziksel Aktivite İhtiyacı |
Kişilik ve Karakter Özellikleri
Hiperaktif ve Maceracı
Habeş kedileri uyanık oldukları her saniyeyi hareket halinde geçirirler. Uyumak yerine keşfetmeyi, atlamayı, dolapların en üstüne tırmanmayı ve evin içinde koşuşturmayı tercih ederler.
Zeki ve Meraklı
Açılmayan kapıları açabilir, bulmaca oyuncaklarını saniyeler içinde çözebilirler. Ne yaptığınızı görmek için sürekli yanınızda, klavyenizin üstünde veya gazetenizin üzerindedirler.
Kucak Kedisi Değildir
Size derinden bağlanırlar ve sadıktırlar; ancak dizinizde kıvrılıp saatlerce uyuyacak bir yapıları yoktur. Onlar sevgilerini sizinle interaktif oyunlar oynayarak gösterirler.
Sessiz Ama Konuşkan
Yüksek sesle ve rahatsız edici şekilde bağırmazlar. Bunun yerine kuş cıvıltısını andıran çok yumuşak ve tatlı sesler çıkararak sizinle sürekli sohbet halinde olurlar.
Bakım, Beslenme ve Egzersiz
Habeş Kedisi Tüy Bakımı
Bakımı en kolay kedi ırklarından biridir. İnce ve kısa tüyleri çok az dökülür. Haftada bir kez kauçuk bir tarak veya yumuşak bir fırça ile taranması, kürkündeki ölü tüyleri almak ve o muhteşem agouti deseninin parlamasını sağlamak için yeterlidir.
Yüksek Kaliteli Beslenme
Habeş kedileri durmaksızın hareket ettikleri için harcadıkları bu yüksek enerjiyi karşılayacak kaliteli bir diyete ihtiyaç duyarlar. Kas kütlelerini korumak için yüksek hayvansal protein içeren, premium kalite mamalar tercih edilmeli, kilo kontrolü hareketliliklerine göre ayarlanmalıdır.
Yoğun Egzersiz ve Tırmanma
Düzenli ve zorlayıcı egzersiz onlar için bir seçimi değil, zorunluluktur. Evde mutlaka tavana kadar uzanan tırmanma kuleleri, duvara monte raflar (kedi otoyolları) ve zeka geliştiren bulmaca oyuncakları bulundurulmalıdır. Canı sıkılan bir Habeş kedisi strese girebilir.
Yeni Kedinizi Eve Getirdiğinizde
Çok meraklı ve kapılardan kaçmaya meyilli (çünkü her yeri keşfetmek isterler) oldukları için mikroçip, kimlik kartı ve pet pasaport işlemleri Habeş kedileri için hayati bir güvenlik önlemidir. Sağlıklı ve dengeli bir yaşam sürmesi, ayrıca istenmeyen işaretleme davranışlarının önlenmesi adına uygun yaşta kısırlaştırma işleminin de veteriner hekimle planlanması gerekir.
Sağlık Ön Eğilimleri
Habeş kedisi genel anlamda sağlıklı, dayanıklı ve uzun ömürlü bir ırktır. Ancak genetik havuzlarından kaynaklanan ve yetiştiricilerin dikkat etmesi gereken bazı spesifik kalıtsal hastalıklara yatkınlıkları bulunmaktadır.
Bu ırkta en çok rastlanan genetik sorunların başında kırmızı kan hücrelerinin yıkımına neden olan Piruvat Kinaz (PK) Eksikliği adlı anemi türü gelir. Ayrıca zamanla körlüğe sebep olabilen İlerleyici Retinal Atrofi (PRA) isimli göz hastalığı da Habeş kedilerinde görülebilmektedir (Her iki hastalık için de DNA testi mevcuttur). Bunların dışında, diş eti çekilmesi ve tartar oluşumu gibi periodontal diş hastalıklarına ve diz kapağı çıkığına (Patellar Luksasyon) karşı eğilimleri vardır.
Vetix Veteriner Kliniği olarak, Habeş kedisi sahiplerine özellikle ağız ve diş sağlığı rutinlerine erken yaşta başlamalarını, genetik test sonuçlarını takip etmelerini ve yıllık kapsamlı kan tahlillerini aksatmamalarını öneriyoruz.
Habeş İçin Kontrol Takvimi
Yaşam evresine göre önerilen temel veteriner kontrolleri.
Yavru Dönemi
Aktif ve meraklı oldukları için güçlü bir bağışıklığa ihtiyaçları vardır. Karma, lösemi ve kuduz aşısı serisi tamamlanmalı; ortopedik gelişimleri kontrol edilmelidir.
Yetişkinlik Dönemi
Yıllık rutin aşı tekrarlarının yanı sıra, diş sağlığına eğilimli oldukları için her yıl veteriner hekim tarafından ağız ve diş kontrolü (gerekirse tartar temizliği) yapılmalıdır.
Yaşlılık Dönemi
Enerjileri hafifçe düşmeye başlayabilir. Böbrek fonksiyonlarını, tiroidi ve genel organ sağlığını değerlendirmek için 6 ayda bir tam kan sayımı ve genel check-up şarttır.
Biliyor Muydunuz?
Bilim dünyası için çok önemlidirler! 2007 yılında tüm genomu (DNA’sı) tamamen çözümlenen dünyadaki ilk kedi, “Cinnamon” (Tarçın) adında bir Habeş kedisidir.
Köpek gibi davranmalarıyla ünlüdürler. Fırlatılan bir oyuncağı geri getirmeyi (fetch oynamayı) çok severler ve bir göğüs tasması ile parkta yürüyüş yapmaya kolayca alışabilirler.
Antik Mısır’daki güneş ve savaş tanrıçası Bastet (veya Sekhmet) tasvirlerindeki ince uzun, zarif ve büyük kulaklı kediler, fiziksel olarak günümüz Habeş kedisine inanılmaz benzer.
Habeş Kediniz İçin
Sağlık Kontrolü Zamanı
Diş temizliği, aşı takibi, PRA/PK taraması ve tüm koruyucu hekimlik ihtiyaçlarınız için uzman kadromuz yanınızda.
Habeş Kedisi Hakkında Merak Edilenler
Bu enerjik pumanın size uygun olup olmadığını anlamak için en sık sorulan soruları yanıtladık.
Hayır, genellikle kucakta hareketsizce yatmayı sevmezler. Çok şefkatli olmalarına rağmen sürekli hareket halindedirler; sevginizi onlarla etkileşimli oyunlar oynayarak kazanabilirsiniz.
Habeş kedileri çok sosyaldir ve yalnız kalmaktan hiç hoşlanmazlar. Uzun saatler yalnız bırakılırlarsa sıkıntıdan depresyona girebilir veya evde yaramazlık yapabilirler. Çalışanlar için yanına enerjik bir kedi arkadaşı almak idealdir.
Hayır, tüy dökümü oldukça azdır ve bakımı çok kolaydır. Kısa tüylerini haftada bir kez yumuşak bir fırça veya özel bir eldiven ile taramak onun için yeterli olacaktır.
Her bir tüy telinin üzerinde açık ve koyu renkli bantların dönüşümlü olarak sıralanmasına verilen isimdir. Bu genetik özellik kedinin yaban hayvanları gibi vahşi ve büyüleyici görünmesini sağlar.
Enerjisi yüksek olduğu için onlara saygı göstermeyi bilen, oyun oynamayı seven daha büyük çocuklarla harika vakit geçirirler. Oyun oynamak onlar için ortak bir dildir.
Konuşkan kedilerdir ancak Siyam kedileri gibi yüksek sesli ve ısrarcı miyavlamazlar. Daha çok tatlı, yumuşak “cik” benzeri seslerle sizinle nazikçe iletişime geçerler.
PRA ilerleyici körlüğe, PK (Piruvat Kinaz) eksikliği ise ciddi anemiye yol açan ve Habeş kedilerinde genetik olarak rastlanabilen hastalıklardır. Üreticinin bu hastalıklara karşı DNA testi yapmış olması son derece önemlidir.
Kesinlikle. Kedi dünyasının en zeki ırklarından biridir. At-getir (fetch) oyununu kendi kendilerine öğrenebilir, tıklama (clicker) eğitimine cevap verebilir ve tasma ile güvenli yürüyüşler yapabilirler.
Yavruluk döneminde karma, lösemi ve kuduz aşıları sırasıyla yapılmalıdır. Aktif doğaları onları enfeksiyonlara açık hale getirebilir. Detaylı program için kedi aşıları sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Üretim yapmayacaksanız evet, kesinlikle gereklidir. Habeş kedilerinin yoğun enerjisi kızgınlık dönemlerinde daha da stresli bir hal alabilir. Kedi kısırlaştırma işlemi onların daha sağlıklı ve huzurlu bir ömür sürmesini sağlar.