Exotic Shorthair
Sevimli basık yüzü, pelüş bir oyuncağı andıran kalın ve kısa tüyleriyle Exotic Shorthair, kedi dünyasında “Tembel adamın Fars (Persian) kedisi” olarak bilinir. Fars kedisinin o muhteşem uysal karakterini, uzun tüy bakımı zahmeti olmadan yaşamak isteyenler için yaratılmış bu özel ırkın tarihinden bakımına ve sağlık ihtiyaçlarına kadar tüm detayları bu rehberde bulabilirsiniz.
Exotic Shorthair’in Tarihi
Exotic Shorthair ırkının ortaya çıkışı aslında bir “tesadüf” ve sonrasında planlı bir vizyonun eseridir. 1950’lerde ve 60’larda Amerikalı American Shorthair yetiştiricileri, kendi ırklarının kürk rengini geliştirmek (özellikle Fars kedilerindeki muhteşem gümüş rengi elde etmek) ve kemik yapılarını irileştirmek amacıyla American Shorthair’leri Fars (Persian) kedileriyle gizlice melezlemeye başladılar.
Bu melezlemelerin sonucunda American Shorthair görünümünden uzaklaşan, Fars kedisinin o meşhur tatlı, basık yüzüne ve yuvarlak hatlarına sahip, ancak Fars kedisi gibi uzun değil, aksine kalın, pelüş gibi kısa tüyleri olan yavrular doğdu. Başlangıçta geleneksel American Shorthair yetiştiricileri bu yeni görünüme şiddetle karşı çıktı ve bu melezlemeleri durdurmaya çalıştı.
Ancak Jane Martinke adlı vizyoner bir yetiştirici, bu kısa tüylü, sevimli Fars görünümlü kedilerin potansiyelini gördü ve onların ayrı bir ırk olarak tanınması için çalışmalara başladı. 1967 yılında CFA (The Cat Fanciers’ Association) bu yeni ırkı “Exotic Shorthair” adıyla resmi olarak kabul etti. Daha sonraları gen havuzunu genişletmek için Burmese ve Russian Blue gibi ırklarla da küçük çaplı çaprazlamalar yapılsa da, günümüzde Exotic Shorthair sadece Fars kedisiyle çiftleştirilerek üretilmektedir.
Öne Çıkan Fiziksel Özellikleri
Gövde Yapısı ve Kürk Özellikleri
Exotic Shorthair, her yönüyle Fars (Persian) kedisinin birebir kopyasıdır, tek bir farkla: kürkünün uzunluğu. İri, ağır kemikli, geniş göğüslü ve “cobby” adı verilen tıknaz bir vücut yapısına sahiptir. Boynu kısa ve kalındır, bacakları güçlü ve yere yakındır. Kafası devasa boyutlarda yuvarlak, yanakları dolgun ve burnu tam gözlerinin hizasında olacak kadar basıktır (brachycephalic). Gözleri birbirinden uzak, kocaman ve tam bir yuvarlak şeklindedir.
Onu eşsiz kılan kürkü kısa olmasına rağmen sıradan kısa tüylü kedilere benzemez. Alt astarı o kadar kalın ve yoğundur ki, tüyleri vücuduna yapışık durmak yerine dışarıya doğru dik bir şekilde kabarık durur. Bu durum ona kucaklamak isteyeceğiniz bir oyuncak pelüş ayı (teddy bear) görünümü verir. Fars kedilerinde kabul edilen beyaz, siyah, mavi, tekir, bicolor, calico ve himalayan desenleri dahil tüm renk ve desenler Exotic Shorthair için de geçerlidir.
Exotic Shorthair Genel Özellikleri
Bu pofuduk dostumuzun ne kadar uysal, ne kadar tüy döktüğünü veya hareketliliğini merak ediyorsanız aşağıdaki özet size fikir verecektir.
| Özellik | Az | Orta | Çok |
|---|---|---|---|
| Aileye Karşı Şefkat | |||
| Çocuklarla İletişim | |||
| Diğer Kedilerle İletişim | |||
| Tüy Dökme Oranı | |||
| Saldırganlık | |||
| Oyunculuk | |||
| Bağımsızlık | |||
| Uysallık | |||
| Zeka Seviyesi | |||
| Enerji Seviyesi | |||
| Miyavlama Eğilimi | |||
| Zihinsel Meşguliyet İhtiyacı | |||
| Bakım İhtiyacı | |||
| Fiziksel Aktivite İhtiyacı |
Kişilik ve Karakter Özellikleri
Tam Bir Kucak Kedisi
Exotic Shorthair sevgi dolu ve sadıktır. Sahiplerine çok düşkündürler, yanınızda veya kucağınızda uyumayı çok severler. Sizi ev içinde odadan odaya takip edebilirler.
Sakin ve Uyumlu
Tıpkı Fars ataları gibi oldukça rahat ve ağırbaşlıdırlar. Tül perdelere tırmanmak veya rafları devirmek onların tarzı değildir; yerde fare oyuncaklarıyla oynamayı tercih ederler.
Sessiz ve Nazik
Sesleri çok yumuşak ve kısıktır; üstelik çok nadir miyavlarlar. Genellikle tatlı ve pürüzlü bir mırıltı ile mutlu olduklarını belli ederler. Talepkar ve ısrarcı değillerdir.
Fars Kedisinden Bir Tık Daha Oyuncu
American Shorthair atalarından miras aldıkları bir özellikle, Fars kedisine kıyasla biraz daha meraklı ve oyun oynamaya yatkındırlar; ancak bu hareketlilikleri bile diğer kedi ırklarına kıyasla oldukça azdır.
Bakım, Beslenme ve Egzersiz
Göz ve Tüy Bakımı
Her ne kadar “kısa tüylü” olsalar da, kalın alt astarları nedeniyle haftada en az iki kez fırçalanmaları gerekir; aksi halde ölü tüyler topaklanabilir. Daha önemlisi, basık (brachycephalic) yüz yapısı sebebiyle gözyaşı kanalları düzgün çalışamaz, bu yüzden göz çevreleri her gün nemli bir bez veya özel solüsyonla temizlenmelidir.
Kilo Kontrolü
Sakin yapıları onları obeziteye en yatkın ırklardan biri yapar. Yemek yemeyi severler. Bu sebeple günlük porsiyonları çok sıkı kontrol edilmeli ve aşırı kilo alımının yaratacağı eklem ve solunum problemlerinin önüne geçilmelidir.
Egzersiz Zorunluluğu
Kendi başlarına oynamak yerine uyumayı seçerler. Onları formda tutmak için kedi oltaları, ses çıkaran oyuncaklar veya lazer ile günde en az 10-15 dakika hareket etmeye teşvik etmelisiniz. Aşırı sıcaklarda veya çok yorulduklarında egzersiz hemen kesilmelidir.
Yeni Kedinizi Eve Getirdiğinizde
Eve yeni bir Exotic Shorthair getirdiğinizde ilk yapmanız gerekenlerden biri yasal kimliklendirmedir. Kaybolma riskine karşı mikroçip, kimlik kartı ve pet pasaport işlemlerini kliniğimizde kolayca tamamlayabilirsiniz. Üretim amacınız yoksa, sağlık ve sakin bir yaşam için veteriner hekiminizin önerdiği zamanda kısırlaştırma operasyonunu planlamanız tavsiye edilir.
Sağlık Ön Eğilimleri
Exotic Shorthair, birebir Fars (Persian) kedisi genetiğine sahip olduğu için onlarla aynı sağlık risklerini taşır. Bunların başında Brakisefalik Hava Yolu Sendromu gelir; basık yüzleri, dar burun delikleri ve uzun yumuşak damakları nedeniyle nefes alıp vermede zorlanabilir, sıcak ve nemli havalara karşı çok hassas olabilirler.
Bilinmesi gereken diğer önemli genetik risk Polikistik Böbrek Hastalığı (PKD)‘dır. Bu hastalık böbreklerde sıvı dolu kistlerin oluşmasına ve zamanla böbrek yetmezliğine neden olur. Yetiştiricilerin PKD negatif kedileri çiftleştirdiğinden emin olmak önemlidir. Ayrıca kalp kası kalınlaşması olan Hipertrofik Kardiyomiyopati (HCM), yüz yapısından kaynaklı diş dizilimi bozuklukları ve gözyaşı kanalı problemleri sık rastlanan durumlardır.
Vetix Veteriner Kliniği olarak Exotic Shorthair sahiplerine; diş bakımlarına ekstra özen göstermelerini, sıcak yaz aylarında onları serin tutmalarını ve ilerleyen yaşlarda yıllık kan tahlilleri ve ekokardiyografi / ultrason taramalarını aksatmamalarını öneriyoruz.
Exotic İçin Kontrol Takvimi
Yaşam evresine göre önerilen temel veteriner kontrolleri.
Yavru Dönemi
Bağışıklık kazanması için karma aşı ve kuduz aşısı serisi tamamlanmalı, iç-dış parazitleri yapılmalı ve yüz kıvrımları ile gözlerinin günlük silinmesine henüz yavruyken alıştırılmalıdır.
Yetişkinlik Dönemi
Yıllık rutin muayene, aşı tekrarları, dar çene yapıları nedeniyle düzenli diş/diş eti kontrolleri ve obezite riskine karşı vücut kondisyon skoru takibi yapılmalıdır.
Yaşlılık Dönemi
PKD ve HCM risklerine istinaden her 6 ayda bir kan tahlili (SDMA ve böbrek profili dahil) ile ekokardiyografi ve karın ultrasonu yapılması şiddetle önerilir.
Biliyor Muydunuz?
Kedi dünyasında “Tembel adamın Fars kedisi” (Lazy man’s Persian) olarak anılırlar. Çünkü Fars kedisinin harika karakterine sahip olup her gün fırçalama gerektiren uzun tüylerinden yoksundurlar.
Dünyanın en ünlü kedilerinden “Garfield” karakterinin birçok çizim versiyonunda ve bazı filmlerinde ilham kaynağının tombul yanakları ve basık yüzüyle Exotic Shorthair olduğu söylenir.
Kısa tüyleri diğer kedilerdeki gibi vücuda yapışık durmaz. Çok sık alt kürkleri nedeniyle tüyleri dik dik durarak onlara sürekli kabarık ve pelüş bir görünüm verir.
Exotic Kediniz İçin
Sağlık Kontrolü Zamanı
Solunum sorunları, göz bakımı, PKD taraması, kilo kontrolü ve genel veterinerlik hizmetleri için hemen iletişime geçin.
Exotic Shorthair Hakkında Merak Edilenler
Bu sevimli pelüş ayıya sahip olmayı düşünenlerin en çok sorduğu soruları yanıtladık.
Büyük ölçüde evet. Yüz yapısı, kemik kalınlığı ve genel görünümü Fars kedisiyle aynıdır. Ancak kısa tüyleri sayesinde tüy bakımı daha kolaydır ve American Shorthair kökenleri sayesinde Fars kedisine kıyasla bir miktar daha oyuncudur.
Evet, tüyleri kısa olsa da inanılmaz derecede yoğun ve kalın bir alt kürke sahiptir. Düzenli olarak (haftada iki kez) fırçalanmazsa mevsim geçişlerinde belirgin bir tüy dökümü yaşanır.
Evet. Basık yüz (brachycephalic) yapıları nedeniyle gözyaşı kanalları iyi çalışmaz ve gözyaşı dışarı akar. Göz çevrelerinde leke ve enfeksiyon oluşmaması için her gün nazikçe temizlenmesi gerekir.
Çok uzun süreli yalnızlıklar onlara göre değildir. İnsan odaklı ve sevgi dolu kediler oldukları için, siz yokken sıkılabilirler. Çalışan aileler için evde uyumlu ikinci bir evcil hayvan olması faydalı olabilir.
Oldukça fazla. Kısa ama kalın kürkü ve basık yüzü, vücut ısısını düzenlemekte zorlanmasına yol açar. Yaz aylarında klima veya serin, gölgeli alanlar sağlanmalı, aşırı egzersizden kaçınılmalıdır.
Fars kedilerinde ve Exotic’lerde görülen, böbreklerde sıvı dolu kistlerin büyümesiyle karakterize genetik bir hastalıktır. Satın alırken üreticinin DNA testi sunduğundan emin olmalı ve kliniğimizde rutin böbrek tetkiklerini yaptırmalısınız.
Genellikle kedilerin yıkanması gerekmez. Ancak tüy yapılarının yağlanmaya müsait olması nedeniyle bazı sahipler birkaç ayda bir kedi şampuanı ile yıkamayı tercih eder. Günlük fırçalama ve göz/yüz kıvrımı temizliği yeterlidir.
Yavruyken karma aşı, lösemi ve kuduz aşıları tamamlanmalıdır. Solunum sorunlarına yatkın oldukları için özellikle üst solunum yolu hastalıklarına karşı (karma aşının içinde bulunur) korunmaları kritiktir. Detaylar için kedi aşıları sayfamıza bakabilirsiniz.
Ev hayvanı olarak bakılacaksa evet. Kısırlaştırma; istenmeyen davranışları, hormonal stresi ve gelecekteki üreme sistemi hastalıklarını önler. Kliniğimizde kedi kısırlaştırma güvenli anestezi protokolleriyle yapılmaktadır.
Son derece uyumludur. Agresif değillerdir ve canları yakılmadığı sürece çocuklarla harika anlaşırlar. Ayrıca, sakin ve arkadaş canlısı köpeklerle de ev ortamını huzurla paylaşabilirler.